Ρέθυμνο – Περιβαλλοντικό Μονοπάτι στη Μονή Αρκαδίου για φοιτητές και φοιτήτριες του ΠΚ

Λίγο πριν εκπνεύσει το επετειακό έτος για τα 200 χρόνια από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης , πραγματοποιήθηκε άλλη μια εκδήλωση, αυτή τη φορά με φοιτητές και φοιτήτριες του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, στη Ιερά Μονή Αρκαδίου, συνδιοργάνωση με τον Ιστορικό Σύλλογο Ρεθυμνίων Αττικής «το Αρκάδι».

Η φετινή επέτειος είναι μια ευκαιρία να γνωριστούμε ξανά με το ιστορικό παρελθόν μας. Η επανάσταση του 1821 οδήγησε στην απελευθέρωση και τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, χωρίς όμως την Κρήτη, στην οποία οι επαναστάσεις συνεχίστηκαν. Η Μονή Αρκαδίου, θρησκευτικό, ιστορικό και πολιτιστικό ορόσημο του τόπου μας, έπαιξε σημαντικό ρόλο στους αγώνες των Κρητών, με αποκορύφωμα το Ολοκαύτωμα του 1866. Παγκόσμιο σύμβολο ελευθερίας και αυτοθυσίας έχει ανακηρυχθεί Μνημείο Ελευθερίας και Πολιτισμού από την ΟΥΝΕΣΚΟ.  Βρίσκεται κοντά στην πόλη και το Πανεπιστήμιο , όμως καθώς αρκετοί  φοιτητές και φοιτήτριες μας έρχονται στο Ρέθυμνο για να σπουδάσουν από άλλα μέρη της Κρήτης και της Ελλάδας, δεν έχουν επισκεφτεί το μνημείο. Όταν ο κ. Γεώργιος Βλατάκης, Πρόεδρος του Συλλόγου Ρεθυμνίων «Το Αρκάδι» επικοινώνησε μαζί μου ζητώντας μου να συν-διοργανώσουμε μια εκδήλωση στο Ρέθυμνο, σκέφτηκα αμέσως ένα Περιβαλλοντικό Μονοπάτι φοιτητές και φοιτήτριες στην Ιερά Μονή Αρκαδίου.

Ο κ Βλατάκης ανέλαβε το διαδικαστικό μέρος, την επικοινωνία με  το Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ.κ. Ευγένιο, ενώ εξασφάλισε και την υιοθέτηση της εκδήλωσης από την επίσημη Επιτροπη 2021(αρ. πρωτοκ. GR 0715331-3/2021. Λόγω δε του περιβαλλοντικού προσανατολισμού της εκδήλωσης, σκέφτηκε να την αφιερώσει στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο , τον «Πράσινο» πατριάρχη , όπως αποκαλείται , που φέτος συμπληρώνει 30 έτη διακονίας.

Το Σάββατο 11 Δεκεμβρίου 2021, φοιτητές και φοιτήτριες μου, τηρώντας όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας που επιβάλλει η πανδημία του κορονοϊού, δηλαδή περιορισμένο αριθμός, μάσκες, με πιστοποιητικά εμβολιασμού και αποστάσεις, μετακινήθηκαn με λεωφορείο στην Ιερά Μονή Αρκαδίου και εκεί υλοποίησαν ένα Περιβαλλοντικό Μονοπάτι, που σχεδίασα ειδικά για την περίπτωση σύμφωνα με τις αρχές της βασισμένης στον τόπο εκπαίδευσης (place-based education).

Το περιβαλλοντικό  μονοπάτι είναι μια από τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Σχεδιάζεται από τον/την  εκπαιδευτικό σε φυσικό ή αστικό περιβάλλον και περιλαμβάνει στάσεις  σε σημεία ενδιαφέροντος. Ο/η εκπαιδευτικός  σχεδιάζει ένα φυλλάδιο με το χάρτη της διαδρομής, τις στάσεις,  λίγες  πληροφορίες και κάποια δραστηριότητα που πρέπει να υλοποιηθεί σε κάθε στάση από τους εκπαιδευόμενους/ες. . Από τη στιγμή που σχεδιαστεί, το μονοπάτι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ξανά με άλλους/ες εκπαιδευόμενους/ες. Στην επιλογή των στάσεων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ο σκοπός , οι στόχοι και οι κατευθυντήριες οδηγίες της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ή όπως έχει πλέον μετονομαστεί ο θεσμός αυτός, της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία.  Δηλαδή να προωθούνται γνώσεις για το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, να ασκούνται δεξιότητες παρατήρησης, σύγκρισης, κριτικής σκέψης, να εντοπίζονται τοπικά περιβαλλοντικά προβλήματα και να αναδεικνύονται καλές πρακτικές βιωσιμότητας.

Αξίζει να πούμε δύο λόγια και για την βασισμένη στον τόπο εκπαίδευση, μια σύγχρονη τάση στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο εξωτερικό, κυρίως στις ΗΠΑ, την οποία ακολουθούμε και εμείς στο ΠΤΔΕ  Αφετηρία για τη μάθηση είναι ο τόπος , ο κάθε τόπος, με τα ιδιαίτερα γεωλογικά, οικολογικά, ιστορικά , πολιτιστικά και κοινωνικά του χαρακτηριστικά. Η διδασκαλία και μάθηση λαμβάνουν χώρα εκτός σχολικής αιθούσης, στα σημεία ενδιαφέροντος της τοπικής κοινότητας. Ως τόπος εκλαμβάνεται η γειτονιά, η πόλη, ο νομός αλλά και όλη η περιοχή π.χ. στην περίπτωση μας η Κρήτη. Οι μαθητές και μαθήτριες εξερευνούν τον τόπο και καθώς μαθαίνουν γι’ αυτόν, μέσα σ΄ αυτόν, συνδέονται με τον τόπο. Η σύνδεση με τον τόπο θεωρείται προγνωστικός παράγων για μελλοντική περιβαλλοντική φροντίδα και περιβαλλοντική δράση, που είναι το ζητούμενο στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, ο μακροπρόθεσμος στόχος της!

Στην πόλη μας υπάρχει μεγάλη εμπειρία από θεματικές ξεναγήσεις, μια θαυμάσια πρωτοβουλία του δραστήριου και πολυμήχανου συμπολίτη μας Δρ Χάρη Στρατιδάκη, καθώς και από κυνήγια θησαυρού για μικρούς και μεγάλους. Το κυνήγι θησαυρού στη Μονή Αρκαδίου, από τους εκλεκτούς εκπαιδευτικούς Ηλία Λουλούδη και Νίκο Δερεδάκη, θεωρώ ιδιαίτερα εμπνευσμένο. Όμως, παρά τα κάποια κοινά σημεία, το περιβαλλοντικό μονοπάτι διαφέρει ουσιωδώς και από τα δύο: στην θεματική ξενάγηση παρουσιάζει ένας ενώ οι συμμετέχοντες ακολουθούν παθητικά. Αντίθετα στο μονοπάτι,  υπάρχει ενεργός συμμετοχή των συμμετεχόντων, απαραίτητη προϋπόθεση σύμφωνα με τη σύγχρονη βιβλιογραφία για να συντελεστεί μάθηση. Το κυνήγι θησαυρού είναι και αυτό μια διαδρομή μέσα από μια σειρά από στάσεις , τους γρίφους, που παραπέμπουν σε συγκριμένες γεωγραφικές τοποθεσίες. Όμως οι στόχοι των σχεδιαστών είναι κυρίως ιστορικοί και δεν είναι περιβαλλοντικοί, όπως στο περιβαλλοντικό μονοπάτι.

Ξαναγυρνώντας στην εκδήλωση μας στην Ιερά Μονή, μας υποδέχτηκαν οι μοναχοί, ενημερωμένοι από τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη μας. Μέσα στο Καθολικό, οι φοιτητές και φοιτήτριες άκουσαν με προσήλωση την παρουσίαση  του πατρός Θεολόγου και συγκλονίστηκαν  από τις κηλίδες αίματος σε εικόνα  του Τέμπλου που έχει διασωθεί από το Ολοκαύτωμα (εικόνα 1)

Στη συνέχεια υλοποίησαν το μονοπάτι , εντός και εκτός της Ιεράς Μονής, ακολουθώντας το χάρτη στο φυλλάδιο που είχα συντάξει ειδικά για τη συγκεκριμένη εκδήλωση. Ακολουθώντας τις διάφορες στάσεις στο χάρτη και το φυλλάδιο, Οι φοιτητές και φοιτήτριες μας ήρθαν σε επαφή με το ιστορικό παρελθόν της Μονής, τη μεγάλη Θυσία και το Ολοκαύτωμα του 1866 (εικόνα 2 μπροστά στην Ιερά Σημαία),  αλλά και το βιοφυσικό περιβάλλον (φυτά και ζώα της περιοχής) (εικόνα 3) ,  ενώ έγιναν διαθεματικές συνδέσεις με την λογοτεχνία, την τέχνη και την πόλη του Ρεθύμνου. Επιπλέον, κλήθηκαν να σκεφτούν κριτικά για διάφορα περιβαλλοντικά ζητήματα της περιοχής ή και της Κρήτης.

Στο τέλος , το κέρασμα με Κρητικά καλούδια και ζεστό ρόφημα μαλοτήρας πάλι με εντολή του Μητροπολίτη μας ενθουσίασε τους φοιτητές και φοιτήτριες που δεν είχαν προηγούμενη εμπειρία από μοναστηριακή φιλοξενία (εικόνα 4).  Ευχαριστούμε θερμά τον Ιστορικό Σύλλογο Ρεθυμνίων Αττικής το Αρκάδι και τον Πρόεδρο Γεώργιο Βλατάκη που μας έδωσε την ευκαιρία να συνδιοργανώσουμε επετειακή εκδήλωση για τους φοιτητές και φοιτήτριες μας και τη μετακίνηση μας με λεωφορείο και έκαναν όλο το διαδικαστικό σχεδιασμό. Επιπλέον ευχαριστούμε θερμά το Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη μας κ.κ. Ευγένιο για την υποδοχή και τη φιλοξενία τους μοναχούς της Ιεράς Μονής Αρκαδίου και τον πατέρα θεολόγο. Ευχαριστώ θερμά και τη φυσικό Εύα Περπυράκη που μου δάνεισε ένα θησαυρό, Το Αρκάδι δια των Αιώνων, του Τιμόθεου Βενέρη (1938).

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς