Τελευταία Νέα

Κοινωνική επανεκκίνηση

Βρισκόμαστε σε σταυροδρόμι. Καλούμαστε να επιλέξουμε αν θα κατευθυνθούμε συντηρητικά ή προοδευτικά. Υπάρχει βέβαια και η επιλογή της πρόσκαιρης μη επιλογής∙ αυτή της αδράνειας – που μακροπρόθεσμα οδηγεί σε ήττα.

Η πανδημία έφερε κόπωση. Ενα μούδιασμα, προϊόν της αμηχανίας που προξενούν οι δυσοίωνες μεταβολές που συντελούνται ταχύτατα, κυριάρχησε. Βιώθηκε ως μοιρολατρική σχεδόν υποταγή στις έξωθεν συνθήκες που μας υπερβαίνουν. Ενώπιον του αγαθού της ζωής που προτάσσεται, όλα τοποθετήθηκαν σε δεύτερη μοίρα. Ενώπιον του διακυβεύματος της ασφάλειας, τηρήσαμε στάση αναμονής απέναντι σε πρωτοφανείς περιορισμούς, που φυσιολογικά θα ήταν αδιανόητοι. Οι όποιες αντιδράσεις που σε συνθήκες ομαλότητας θα εκφράζονταν κάμφθηκαν, η διεκδίκηση των κεκτημένων υπονομεύθηκε, η πρόοδος ανακόπηκε. Επικράτησε ο φόβος. Ο φόβος -αν και εύλογος- που γεννάται σε συνθήκες προτετελεσμένων γεγονότων που μας απειλούν ορατά στο παρόν είναι καθηλωτικός. Ο φόβος προάγει την ιδιώτευση. Μας στέλνει στο «καβούκι» μας. Ο φόβος οδηγεί στη συντηρητικοποίηση.

Την ίδια στιγμή, οι κυβερνητικές μέθοδοι κοινωνικής «διαπαιδαγώγησης» εναλλάσσουν την επιβολή με τη δήθεν «επιβράβευση», τον εξαναγκασμό με ανταλλάγματα και «δώρα». Η πολιτεία πότε σε ρόλο τιμωρού, πότε σε ρόλο καλού νονού, απευθύνεται στην κοινωνία ως πάτρονας, αντιμετωπίζοντάς την άνισα, εκλαμβάνοντάς την εκ προοιμίου ως χαμηλότερης πνευματικής στάθμης. Η παντελής απουσία πρόθεσης να προαγάγει τον κοινωνικό διάλογο αποτελεί σαφή στροφή στη συντηρητικοποίηση.

Παράλληλα, η ατμόσφαιρα πόλωσης και οι νέες μορφές διχασμού που προκύπτουν ευνοούν τις φωνές του πολιτικού ανορθολογισμού και των θιασωτών του λαϊκισμού. Κυρίως όμως διαμορφώνουν πρόσφορο έδαφος για περαιτέρω συντηρητικοποίηση τμήματος της κοινωνίας και ταύτιση με τις πιο ακραίες φωνές.

Παρά ταύτα, η κρίση της πανδημίας δημιούργησε μια δυναμική που μας έδειξε έναν άλλο δρόμο, που δεν πρέπει να αγνοήσουμε. Συνοδεύτηκε από μια τάση ατομικής και συλλογικής ενδοσκόπησης που υπό προϋποθέσεις θα μπορούσε να αποτελεί εφαλτήριο προόδου. Η ιδιόμορφη συνθήκη αναδιάταξε τις προτεραιότητές μας, μας απογύμνωσε -έστω και προσωρινά- από ορισμένα παρηκμασμένα σύμβολα lifestyle και νοηματοδότησε εκ νέου την επικοινωνία. Σε ένα κλίμα άρρητης αλληλεγγύης που ξυπνά το κοινό βίωμα, οι ανθρώπινες σχέσεις αναθερμάνθηκαν. Καθώς ο Αλλος δεν ήταν πια αυτονόητος, η απόσταση μας έφερε πιο κοντά. Σε μια εποχή ακατάσχετης φλυαρίας και λιγότερης ουσίας, ο λόγος απέκτησε πάλι, έπειτα από καιρό, περισσότερη αξία από το σκηνικό. Δεν προϋπέθετε πια ένα επιτηδευμένο πλαίσιο. Αναδείχθηκε εκ νέου η αξία των δημόσιων αγαθών. Η αξία του δημόσιου χώρου. Αναζητήσαμε την ομορφιά σε πράγματα που πριν προσπερνούσαμε ως αόρατα, στις μικρές γωνιές της πόλης. Η αξία των δημόσιων υπηρεσιών -ειδικά της Δημόσιας Υγείας- ως πλέγματος προστασίας και ως στοιχείου του κοινωνικού μοντέλου βρέθηκε στο επίκεντρο. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν παρακαταθήκη διαμόρφωσης της προοδευτικής πρότασης της επόμενης μέρας.

Η πρόταση της επόμενης μέρας πρέπει να απαντά σε ένα αίτημα, παράγωγο της κοινωνικής αυτοσυντήρησης, που, αν και δεν έχει εκφραστεί ακόμη ηχηρά, αναδύεται στο παρασκήνιο της κοινωνικής ζωής. Τη στιγμή λοιπόν που ζητούμενο είναι να μην παγιωθεί ο φόβος ως μονιμότητα και ενώ καλούμαστε να επιλέξουμε κατεύθυνση, κρίσιμο είναι την περίοδο της στασιμότητας να μη διαδεχθεί ο στείρος θυμός, που θα κάνει το αφήγημα της συντήρησης να μοιάζει ως η «έλλογη» πρόταση. Εχοντας διανύσει πρόσφατα μια παρατεταμένη περίοδο θυμού, η όξυνση της δυσαρέσκειας δεν μπορεί να είναι η κύρια στρατηγική επιλογή. Κοινώς, βρισκόμαστε σε φάση που δεν χρειάζονται δράματα, αλλά οράματα. Στοίχημα είναι ο φόβος να μετουσιωθεί σε ελπίδα.

Σήμερα, που μπαίνουν περισσότερο από ποτέ προσκόμματα, χρειάζεται η πολιτική έκφραση που θα θέσει με πλειοψηφική προοπτική εκ νέου την κοινωνία σε κίνηση, ιδεολογικά, πρακτικά, εξελικτικά. Η κίνηση είναι προαπαιτούμενο της προόδου, η πρόοδος ενσωματώνει την κίνηση. Η κίνηση συμβολίζει τα όνειρα, τον αγώνα για την εκπλήρωσή τους, τη βούληση, τη δράση, την αλλαγή, τη ζωή. Ζητούμενο της επόμενης φάσης δεν είναι μόνο να μείνει η κοινωνία όρθια, αλλά η δυναμική μεταβολή της. Συνεπώς, η προοδευτική πρόταση πρέπει να εστιάζει στην κοινωνική επανεκκίνηση, να στρέφεται στην κοινωνική ώθηση και ενδυνάμωση. Και σε μια εποχή όπου οι λέξεις έχουν κουράσει, χρειάζεται να κωδικοποιηθεί ως μήνυμα με σύγχρονο τρόπο, ώστε να γίνεται ευθέως αντιληπτή και να εμπνεύσει.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς