Τελευταία Νέα

Ανδρέας Ξανθός – Μια βραδιά με τον Μανόλη Αναγνωστάκη στα Ρούστικα

Η συνέντευξη που ακολουθεί δόθηκε με αφορμή το έργο του ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη και τις αφιερωματικές βραδιές ποίησης που κάθε χρόνο οργανώνονται στα Ρούστικα.

Ο Βουλευτής Ρεθύμνου και Τομεάρχης Υγείας του ΣΥΡΙΖΑ σε μια διαφορετική συζήτηση με πολλαπλά μηνύματα.

Δεν σας φαίνεται ως ένα βαθμό μεροληπτική η έξοχη ωστόσο ρήση των αρχαίων Ελλήνων «Νους υγιής εν σώματι υγιεί», αν σκεφτούμε πως ένα πλήθος αριστουργημάτων σε όλες τις μορφές τέχνης έχουν δημιουργηθεί χάρη σε σώματα ταλαιπωρημένα και ασθενικά;

Είναι πραγματικά ελλειπτική και αναντίστοιχη με τις σύγχρονες προσεγγίσεις για την Υγεία, την Ασθένεια και την Αναπηρία, αυτή η ρήση. Οι αρχαίοι Έλληνες ήθελαν προφανώς να δώσουν έμφαση όχι μόνο στη σωματική ευρωστία αλλά και στην πνευματική ενάργεια, ως προϋποθέσεων υγιούς ζωής και ευημερίας. Ο  Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας από την άλλη, στο γνωστό ολιστικό του ορισμό για την Υγεία (1948), τονίζει ότι αυτή δεν ταυτίζεται με την απουσία ασθένειας ή αναπηρίας αλλά με την πλήρη σωματική, ψυχική και κοινωνική ευεξία του ανθρώπου. Γι’ αυτό και έχουν αναθεωρηθεί οι δείκτες υγείας και, πέραν του μέσου όρου ζωής, σήμερα μιλάμε για προσδόκιμο υγιούς επιβίωσης, για ποιοτικά προσαρμοσμένα χρόνια ζωής (QALY’s) και για χρόνια ζωής απαλλαγμένα από ανικανότητα (DALY’s). Αλλά και η αναπηρία σε όλες της τις μορφές, δεν αποτελεί πλέον για τις σύγχρονες κοινωνίες στοιχείο στιγματισμού ή διακρίσεων αλλά μια πραγματικότητα που αφορά το 10-15% του πληθυσμού και, κατά συνέπεια, επιβάλλει ειδική μέριμνα και φροντίδα από το Κοινωνικό Κράτος, πάντα στην κατεύθυνση της συμπερίληψης και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι όντως ιστορικά επιβεβαιωμένο ότι άνθρωποι «ασθενικοί» και «εύθραυστοι», συνεισέφεραν στην Επιστήμη, στα Γράμματα και στις Τέχνες, με εξαιρετικά δημιουργικό τρόπο. Σε καμιά περίπτωση λοιπόν, η ασθένεια και η αναπηρία δεν μπορούν να οδηγούν στην περιθωριοποίηση και στον κοινωνικό αποκλεισμό, αλλά στην εγγυημένη φροντίδα και στη διασφάλιση των όρων για ισότιμη συμμετοχή στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή.

Δίνετε την εντύπωση ενός ανθρώπου κλειστού και εσωστρεφούς. Όταν η ζωή με τα προβλήματά της –όπως συμβαίνει σε όλους μας– αισθάνεστε να σας πνίγει, ποια είναι η καταφυγή σας, οι άνθρωποι ή η τέχνη;

Η καταφυγή και η απαντοχή, η «δικλείδα ασφαλείας» των περισσότερων ανθρώπων στα δύσκολα, είναι οι σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους. Οι οικογενειακές, οι συγγενικές, οι φιλικές, οι σχέσεις που βασίζονται στο συναίσθημα, στην αλληλεγγύη και εκτίμηση. Οι γήινες, ειλικρινείς και ανεπιτήδευτες. Οι σχέσεις που προσφέρουν ενσυναίσθηση, αποδοχή και επιβεβαίωση. Χωρίς αυτό το «δίχτυ προστασίας», η τρωτότητα όλων μας ενισχύεται επικίνδυνα.

Ποια είναι η φράση που είτε την έχετε ακούσει είτε την έχετε διαβάσει σας έχει τόσο εντυπωσιάσει ώστε αισθάνεστε να έχει μεταβληθεί σε ένα είδος μότο για σας;

Είναι η φράση του Αντρέ Μπρετόν « ο Άνθρωπος είναι η απάντηση όποια κι αν είναι η ερώτηση». Θεωρώ ότι αυτή η ανθρωποκεντρική οπτική των προβλημάτων και των ερωτημάτων της καθημερινής ζωής, είναι που εξασφαλίζει αλληλεγγύη και δικαιοσύνη στις σύγχρονες κοινωνίες. Απέναντι στον οικονομισμό και στην κυριαρχία της αγοράς και του ελεύθερου ανταγωνισμού, έχει τεράστια ηθική και πολιτική σημασία να προτάσσονται οι κοινωνικές ανάγκες, τα δικαιώματα και η αξιοπρέπεια των ανθρώπων. Η πανδημία, που πυροδότησε σε όλο τον κόσμο μεγάλες υγειονομικές, οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, ανέδειξε νέα προτάγματα όπως η καθολική και ισότιμη πρόσβαση όλων των ανθρώπων στα εμβόλια και στη φροντίδα υγείας, η μέριμνα για τους πληθυσμούς ειδικής ευαλωτότητας (φτωχοί, ηλικιωμένοι, πρόσφυγες-μετανάστες, άστεγοι, κλπ.), η στήριξη των δημόσιων αγαθών, η ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον, η ανάγκη υπερεθνικών ρυθμίσεων απέναντι στις στρεβλώσεις της παγκοσμιοποίησης (φόρος Tobin στις μεγάλες επιχειρήσεις για να χρηματοδοτηθούν προγράμματα καταπολέμησης της φτώχειας και των ανισοτήτων).

Με ποιο ιστορικό πρόσωπο, εκτός πολιτικής, θα θέλατε να συναντηθείτε και για ποιο θέμα θα ενδιέφερε κυρίως να σας μιλήσει;

Με τον ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη, που το έργο του με έχει επηρεάσει περισσότερο από κάθε άλλον και αισθάνομαι μια «εγγύτητα» για πολλούς λόγους : καταγωγής (ο πατέρας του ήταν από τα Ρούστικα, ένα χωριό του Δυτικού Ρεθύμνου και η μητέρα του από το Αμάρι, το δικό μου γενέθλιο τόπο), επιστημονικής ιδιότητας (ο Μ. Αναγνωστάκης ήταν γιατρός-ακτινολόγος), βιωματικής σχέσης με τη Θεσσαλονίκη και, φυσικά, πολιτικής ένταξης (στην ανανεωτική Αριστερά). Εκεί λοιπόν, στα Ρούστικα, στην πλατεία του χωριού που κάθε χρόνο οι «φίλοι του Μανόλη Αναγνωστάκη» οργανώνουν ποιητικές βραδιές στη μνήμη του, θα ήταν το ιδανικό περιβάλλον για μια ζεστή και ανθρώπινη συζήτηση με τον ποιητή της «ήττας» που όμως «δεν την παραδέχθηκε», με τον διανοούμενο που χαρακτήριζε η κοινωνική ευαισθησία, η στράτευση στον αγώνα κατά της αδικίας αλλά και η αγάπη για τη ζωή, τον έρωτα και το ποδόσφαιρο, πάντα με λυτρωτικό αυτοσαρκασμό και αντιδογματική σκέψη. Με ένα ξεχωριστό πνευματικό άνθρωπο της μεταπολεμικής γενιάς, που έχοντας ενεργό συμμετοχή στην Αριστερά σε δύσκολες και ηρωικές εποχές, μιλούσε με παρρησία για το κόμμα και τις παθογένειες του, για τη νέα κοινωνική πραγματικότητα, για «τα φτωχόπαιδα που έγιναν αφεντικά», για «το μύθο της διαρκούς προόδου», για τη «φοβερή ερημία του πλήθους». Που έγραφε στίχους με επίγνωση και «χωρίς αυταπάτες προπαντός» για το ρόλο της ποίησης. Που έθετε με ευθύ τρόπο αιρετικές απόψεις: «η αγάπη είναι ο φόβος που μας ενώνει με τους άλλους». Που δεν του άρεσαν οι «στρογγυλεμένες» εκφράσεις: «σαν πρόκες πρέπει να καρφώνονται οι λέξεις. Να μην τις παίρνει ο άνεμος». Αλλά και που όταν δεν είχε κάτι να πει, σιώπησε. Είναι πραγματική πρόκληση η ιδέα της συνομιλίας με μια τέτοια προσωπικότητα που «σφράγισε» μια ολόκληρη εποχή.

  • Η Συνέντευξη δόθηκε στην εφημερίδα “ΤΑ ΝΕΑ”  και στον δημοσιογράφο Θανάση Νιάρχο στις 24/7/2021

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αλλαγή μεγέθους γραμματοσειράς